Pareltjes in de provincie (deel 6): Toornwerd


Tussen Kantens en Middelstum op het Hogeland ligt het gehucht Toornwerd. Volgens Wikipedia had het voormalig kerkdorpje slechts 136 inwoners in 2006. Toch heeft het gehucht welgeteld vijf rijksmonumenten waarvan het Kerkhof, de klokkentoren en de zerken er drie van zijn.


In de tiende eeuw wordt deze plaats al genoemd als Thornvurd. Later, rond 1600 werd het kerkendorpje Doornwert of Dorware genoemd. De naam Toornwerd is waarschijnlijk afgeleid van het doornachtig struikgewas dat veel langs de paden van dit historische plekje voorkwam. Dat kunnen we lezen op het bord net voorbij het kerkhof. De naam van het gehucht heeft dus niets te maken met de ‘toren’, wat soms gedacht wordt.

Vroeger had het gehucht een kerk en een pastorie maar de kerk is in de 19 de eeuw afgebroken en de oorspronkelijke toren is afgebrand. Na de reductie van Groningen werd de parochie bij Middelstum ingelijfd. De kapel die vroeger bij het kerkhof heeft gestaan werd in de 15de eeuw in opdracht van Onno van Ewsum gebouwd toen deze terugkwam van een bedevaart.

Als je het dorp inrijdt vanuit Kantens kom je in het centrum het oude kerkhof tegen aan je linkerkant. Je merkt meteen dat je een wierde oprijdt, vanwege het hoogteverschil.

De toren uit 1894 op het kerkhof is sinds maart 2014 eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK) en is een monument. De oorspronkelijke klok van F. Simon uit 1622 is gered uit de afgebrande toren en hangt nu in deze nieuwere toren. Op een plakkaat boven de ingang van de toren staat geschreven wie destijds de kerkvoogden waren en de naam van de architect, E. de Jonge.

Bij de ingang van het kerkhof, via de nogal forse trappartij, hangt een groen bordje ‘Nederlands oorlogsgraf’. Dit omdat verschillende soldaten die gesneuveld zijn in de Tweede Wereldoorlog hier begraven liggen. Het kerkhof werd in 2014/15 opgeknapt en sommige graven gerestaureerd door vrijwilligers en professionals.

Bronnen bij dit artikel:

Andere pareltjes in de provincie:

The following two tabs change content below.
Vrijwillig werkzaam als hoofdredacteur/journalist bij de Groninger Krant sinds oktober 2013. Voorheen als freelancer bij Regiokrant Groningen, Post Online, Dagelijkse Standaard.

Comments are closed.

error: © Groninger Krant 2016
Lees vorig bericht:
Opnieuw vertraging Kindcentrum De Vosholen

De bouw van het Kindcentrum Vosholen loopt opnieuw vertraging op. De bouw ligt de komende weken stil. Het college van...

Sluiten